सुविन्द्र श्रेष्ठ
टोखा टाइम्स।
काठमाडौं — सन् २००२ मा ‘Petals (फूलको पत्र)’ नामबाट आरम्भ गरिएको तीन युवा महिला कलाकारहरूको साझा यात्राले यस वर्ष ‘Combination’ शीर्षकमा आफ्नो पाँचौं शृङ्खला पूरा गरेको छ। आर्या राजभण्डारी, चाँदनी बज्राचार्य र रेनुका महर्जनको संयुक्त प्रदर्शनी २०८२ माघ १२ गतेसम्म काठमाडौंस्थित नेपाल आर्ट काउन्सिल मा सञ्चालन भई सम्पन्न भयो।
यो प्रदर्शनी केवल चित्र र मूर्तिहरूको प्रस्तुति मात्र होइन, परम्परा र समकालीन सोचबीचको संवाद पनि हो। तीन फरक विषय, तीन फरक दृष्टिकोण र तीन फरक संवेदनाले एउटै प्रदर्शनी कक्षभित्र एक–अर्कासँग अन्तर्क्रिया गरेका छन्।
टुंडालको पुनर्पाठ
आर्या राजभण्डारीले नेवार मन्दिर वास्तुकलाको अभिन्न अङ्ग ‘टुंडाल’लाई आफ्नो कृतिको केन्द्रमा राखेकी छन्। परम्परागत रूपमा संरचनालाई अडेस दिने टुंडाललाई उनले अर्ध–अमूर्त शैलीमा पुनःपरिभाषित गरेकी छन्। उनका चित्रहरूमा टुंडाल केवल काठको सहारा होइन; यो सांस्कृतिक स्मृति, मिथक र समयको साक्षी बनेको छ। जीवनका विभिन्न आयाम—संघर्ष, आशा र परिवर्तन—लाई उनले रंग र संरचनामार्फत व्यक्त गरेकी छन्। राजभण्डारी त्रिभुवन विश्वविद्यालय को केन्द्रीय ललितकला विभागबाट एम.एफ.ए. उत्तीर्ण कलाकार हुन्।
अक्षरको मूर्त रूपान्तरण
चाँदनी बज्राचार्यले धार्मिक तथा सांस्कृतिक सम्पदालाई आधुनिक सौन्दर्यबोधसँग जोड्ने प्रयास गरेकी छन्। उनले रञ्जना, प्रचलित नेवा र भुजिमोल लिपिका अक्षरहरूलाई मूर्तिकलामा रूपान्तरण गर्दै अक्षरलाई नै कलात्मक संरचनाको आधार बनाएकी छन्। मन्त्र, देवी–देवता र श्लोकहरूलाई नीलपत्र जस्ता माध्यममा संयोजन गरिएको उनको प्रस्तुति नेपालमा अक्षरलाई मूर्तिसँग प्रत्यक्ष समायोजन गर्ने सशक्त प्रयासका रूपमा हेरिएको छ। बज्राचार्य ललितकला क्याम्पस बाट बि.एफ.ए. अध्ययन गरेकी कलाकार हुन्।
फूलमा जीवनको कथा
रेनुका महर्जनका चित्रहरूमा फूल केवल सजावट होइन, जीवनको प्रतीक बनेर उपस्थित छन्। उनका कृतिहरूमा न्यानो र चिसो रङहरूको संयोजनमार्फत मानवीय मनोदशा, उतार–चढाव र भावनात्मक लयलाई व्यक्त गरिएको छ। फूल र पृष्ठभूमिको समायोजनले व्यक्तिको आन्तरिक संसारलाई दृश्यात्मक रूप दिन्छ। महर्जनले पनि ललितकला क्याम्पस बाट बि.एफ.ए. पूरा गरेकी छन्।
तीनै कलाकारले आ–आफ्ना विषयमा फरक धार समाते पनि उनीहरूको साझा लक्ष्य भने सांस्कृतिक जरा र आधुनिक अभिव्यक्तिबीच पुल निर्माण गर्नु नै देखिन्छ। ‘Combination’ को पाँचौं शृङ्खलाले दर्शकलाई अक्षर, काठ र फूलमार्फत जीवन, सम्पदा र आत्मअनुभूतिको बहुआयामिक अनुभव गराएको छ।
